Pnevmakok infeksiyaları Streptococcus pneumoniae bakteriyası tərəfindən törədilir və həm uşaqlar, həm də böyüklər arasında ciddi xəstəliklərin əsas səbəblərindən biridir. Bu bakteriya pnevmoniya (ağciyər iltihabı), meningit (beyin qişalarının iltihabı), otit (orta qulaq iltihabı) və septisemiya (qan zəhərlənməsi) kimi ağır və həyati təhlükəli xəstəliklərə yol aça bilər. Xüsusilə azyaşlı uşaqlar, yaşlı şəxslər və immun sistemi zəif olan insanlar risk qrupuna daxildir.

Pnevmakok peyvəndi bu infeksiyaların qarşısının alınmasında ən effektiv və etibarlı vasitələrdən biridir. Peyvəndləmə nəticəsində həm xəstələnmə halları, həm də ağırlaşmalar və ölüm riski əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Bununla yanaşı, kütləvi peyvəndləmə ictimai sağlamlığın qorunmasına və infeksiyaların yayılmasının məhdudlaşdırılmasına mühüm töhfə verir.

Peyvəndin tətbiqi və əhəmiyyəti

Hazırda ölkəmizdə pnevmakok infeksiyalarına qarşı “Prevenar 13” peyvəndi istifadə olunur. Pfizer şirkəti tərəfindən hazırlanmış bu peyvənd Streptococcus pneumoniae bakteriyasının 13 müxtəlif serotipinə qarşı immun müdafiə formalaşdırır.

Azərbaycan Respublikasının Milli Peyvənd Təqviminə uyğun olaraq, uşaqlara pnevmakok peyvəndi 2, 4 və 6-cı aylarda olmaqla 3 doza şəklində tətbiq edilir. Peyvənd intramuskulyar (əzələ daxili) yolla vurulur:

·      böyüklərdə əsasən qolun yuxarı hissəsində yerləşən deltoid əzələsinə,

·      körpə və azyaşlı uşaqlarda isə budun ön-yan hissəsində yerləşən vastus lateralis əzələsinə.

Peyvənddən sonrakı reaksiyalar

Peyvənddən sonra ən çox müşahidə olunan reaksiyalar:

·      inyeksiya yerində ağrı

·      qızartı və şişkinlik

·      yüngül qızdırma

·      baş ağrısı

Bu hallar adətən qısa müddətli olur və bir neçə gün ərzində öz-özünə aradan qalxır.

Rahatlaşdırıcı tədbir kimi inyeksiya yerinə soyuq kompres tətbiqi, həkim məsləhəti ilə ağrıkəsici vasitələrin istifadəsi və bol maye qəbulu tövsiyə olunur. Çox nadir hallarda allergik reaksiya və ya anafilaksiya baş verə bilər ki, bu zaman dərhal tibbi yardım göstərilməsi zəruridir.

Nəticə

Pnevmakok peyvəndi ciddi infeksion xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm profilaktik tədbirdir. Müntəzəm peyvəndləmə sayəsində uşaqlar və risk qrupuna daxil olan böyüklər etibarlı şəkildə qorunur, ağırlaşma və ölüm halları minimuma endirilir. Bu baxımdan, pnevmakok peyvəndi həm fərdi sağlamlıq, həm də ümumi ictimai sağlamlıq üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.